ಅಧ್ಯಾಯ - ೦೨ [02]

 श्रीमद्भगवद्गीता
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ

द्वीतीयोऽध्यायः
ದ್ವಿತೀಯೊಧ್ಯಾಯಃ
साङ्ख्ययोगः
ಸಾಙ್ಖ್ಯಯೋಗಃ

02-01
सञ्जय उवाच
तं तथा कृपयाविष्टम्   अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यम्   उवाच मधुसूदनः ॥ २-१
ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ
ತಂ ತಥಾ ಕೃಪಯಾವಿಷ್ಟಮ್   ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಮ್
ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮ್   ಉವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ 2.1
 
02-02
श्रीभगवानुवाच
कुतस्त्वा कश्मलमिदम्   विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यम्   अकीर्तिकरमर्जुन ॥ २-२
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಕುತಸ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಮಿದಮ್   ವಿಷಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್
ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟಮಸ್ವರ್ಗ್ಯಮ್   ಅಕೀರ್ತಿಕರಮರ್ಜುನ 2.2

02-03
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ   नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यम्   त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ २-३
ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಮಾ ಸ್ಮ ಗಮಃ ಪಾರ್ಥ   ನೈತತ್ತ್ವಯ್ಯುಪಪದ್ಯತೇ
ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯಮ್   ತ್ಯಕ್ತ್ವೋತ್ತಿಷ್ಠ ಪರನ್ತಪ 2.3
 
02-04
अर्जुन  उवाच
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये   द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि   पूजार्हावरिसूदन ॥ २-४
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಕಥಂ ಭೀಷ್ಮಮಹಂ ಸಂಖ್ಯೇ    ದ್ರೋಣಂ ಚ ಮಧುಸೂದನ
ಇಷುಭಿಃ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ   ಪೂಜಾರ್ಹಾವರಿಸೂದನ 2.4

02-05
गुरूनहत्वा हि महानुभवान्    श्रेयो भोक्त्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव   भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ २-५
ಗುರೂನಹತ್ವಾ ಹಿ ಮಹಾನುಭಾವಾನ್   ಶ್ರೇಯೋ ಭೋಕ್ತುಂ ಭೈಕ್ಷ್ಯಮಪೀಹ ಲೋಕೇ
ಹತ್ವಾರ್ಥಕಾಮಾಂಸ್ತು ಗುರೂನಿಹೈವ   ಭುಞ್ಜೀಯ ಭೋಗಾನ್ ರುಧಿರಪ್ರದಿಗ್ಧಾನ್ 2.5
 
02-06
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयः   यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषामः   स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ २-६
ನ ಚೈತದ್ವಿದ್ಮಃ ಕತರನ್ನೋ ಗರೀಯಃ   ಯದ್ವಾ ಜಯೇಮ ಯದಿ ವಾ ನೋ ಜಯೇಯುಃ
ಯಾನೇವ ಹತ್ವಾ ನ ಜಿಜೀವಿಷಾಮಃ   ಸ್ತೇವಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರಮುಖೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ 2.6

02-07
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः   पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यन्निशिचतं ब्रूहि तन्मे   शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ २-७
ಕಾರ್ಪಣ್ಯದೋಷೋಪಹತಸ್ವಭಾವಃ   ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮಸಂಮೂಢಚೇತಾಃ
ಯಚ್ಛ್ರೇಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಿಶಿಚತಂ ಬ್ರೂಹಿ ತನ್ಮೇ   ಶಿಷ್ಯಸ್ತೇಹಂ ಶಾಧಿ ಮಾಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಮ್ 2.7
 
02-08
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्   यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
आवाप्य भूमावसपलमृध्दम्   राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ २-८
ನ ಹಿ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ಮಮಾಪನುದ್ಯಾದ್   ಚ್ಛೋಕಮುಚ್ಛೋಷಣಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್
ಅವಾಪ್ಯ ಭೂಮಾವಸಪತ್ನಮೃದ್ಧಮ್   ರಾಜ್ಯಂ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಚಾಧಿಪತ್ಯಮ್ 2.8

02-09
सञ्जय उवाच
एवमुक्त्वा हृषीकेशम्   गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दम्   उत्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ २-९
ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹೃಷೀಕೇಶಮ್   ಗುಡಾಕೇಶಃ ಪರನ್ತಪ
ನ ಯೋತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ಗೋವಿನ್ದಮ್   ಉಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ 2.9
 
02-10
तमुवाच हृषीकेशः   प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये   विषीदन्तमिदं वचः ॥ २-१०
ತಮುವಾಚ ಹೃಷೀಕೇಶಃ    ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಭಾರತ
ಸೇನಯೋರುಭಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ    ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಚಃ 2.10

02-11
श्री भगवानुवाच
अशोच्यानन्वशोचस्त्वम्   प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च   नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ २-११
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಅಶೋಚ್ಯಾನನ್ವಶೋಚಸ್ತ್ವಮ್   ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾಂಶ್ಚ ಭಾಷಸೇ
ಗತಾಸೂನಗತಾಸೂಂಶ್ಚ   ನಾನುಶೋಚನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ 2.11
 
02-12
न त्वेवाहं जातु नासम्   न त्वं नेमे जनाधिपा: ।
न चैव न भविष्याम:   सर्वे वयमत: परम् ॥ २-१२
ನ ತ್ವೇವಾಹಂ ಜಾತು ನಾಸಮ್   ನ ತ್ವಂ ನೇಮೇ ಜನಾಧಿಪಾಃ
ನ ಚೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ    ಸರ್ವೇ ವಯಮತಃ ಪರಮ್ 2.12
 
02-13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे   कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्ति:   धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ २-१३
ದೇಹಿನೋಸ್ಮಿನ್ಯಥಾ ದೇಹೇ    ಕೌಮಾರಂ ಯೌವನಂ ಜರಾ
ತಥಾ ದೇಹಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತಿಃ   ರ್ಧೀರಸ್ತತ್ರ ನ ಮುಹ್ಯತಿ 2.13

02-14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय   शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्याः   तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ २-१४
ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತು ಕೌನ್ತೇಯ    ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖದಾಃ
ಆಗಮಾಪಾಯಿನೋನಿತ್ಯಾಃ   ತಾಂಸ್ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ 2.14
 
02-15
यं हि न व्यथयन्त्येते   पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं घीरम्   सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ २-१५
ಯಂ ಹಿ ನ ವ್ಯಥಯನ್ತ್ಯೇತೇ    ಪುರುಷಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಸಮದುಃಖಸುಖಂ ಧೀರಮ್   ಸೋಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ 2.15
 
02-16
नासतो विद्यते भावः   नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तः  त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ २-१६
ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವಃ    ನಾಭಾವೋ ವಿದ್ಯತೇ ಸತಃ
ಉಭಯೋರಪಿ ದೃಷ್ಟೋನ್ತಃ   ತ್ವನಯೋಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ 2.16

02-17
अविनाशि तु तद्विद्धि   येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य   न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥ २-१७
ಅವಿನಾಶಿ ತು ತದ್ವಿದ್ಧಿ   ಯೇನ ಸರ್ವಮಿದಂ ತತಮ್
ವಿನಾಶಮವ್ಯಯಸ್ಯಾಸ್ಯ   ನ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ 2.17
 
02-18
अन्तवन्त इमे देहाः   नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य   तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ २-१८
ಅನ್ತವನ್ತ ಇಮೇ ದೇಹಾಃ    ನಿತ್ಯಸ್ಯೋಕ್ತಾಃ ಶರೀರಿಣಃ
ಅನಾಶಿನೋಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ    ತಸ್ಮಾದ್ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಭಾರತ 2.18
 
02-19
य एनं वेत्ति हन्तारम्   यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतः   नायं हन्ति न हन्यते ॥ २-१९
ಯ ಏನಂ ವೇತ್ತಿ ಹನ್ತಾರಮ್   ಯಶ್ಚೈನಂ ಮನ್ಯತೇ ಹತಮ್
ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತಃ    ನಾಯಂ ಹನ್ತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ 2.19
 
02-20
न जायते म्रियते वा कदाचित्   नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणः   न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २-२०
ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ಕದಾಚಿತ್   ನಾಯಂ ಭೂತ್ವಾ ಭವಿತಾ ವಾ ನ ಭೂಯಃ
ಅಜೋ ನಿತ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತೋಯಂ ಪುರಾಣಃ   ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ 2.20

02-21
वेदाविनाशिनं नित्यम्   य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ   कं घातयति हन्ति कम् ॥ २-२१
ವೇದಾವಿನಾಶಿನಂ ನಿತ್ಯಮ್    ಯ ಏನಮಜಮವ್ಯಯಮ್
ಕಥಂ ಸ ಪುರುಷಃ ಪಾರ್ಥ    ಕಂ ಘಾತಯತಿ ಹನ್ತಿ ಕಮ್ 2.21
 
02-22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय   नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णानि   अन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २-२२
ವಾಸಾಂಸಿ ಜೀರ್ಣಾನಿ ಯಥಾ ವಿಹಾಯ   ನವಾನಿ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನರೋಪರಾಣಿ
ತಥಾ ಶರೀರಾಣಿ ವಿಹಾಯ ಜೀರ್ಣಾನಿ   ಅನ್ಯಾನಿ ಸಂಯಾತಿ ನವಾನಿ ದೇಹೀ 2.22
 
02-23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि   नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापः   न शोषयति मारुतः ॥ २-२३
ನೈನಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ    ನೈನಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ
ನ ಚೈನಂ ಕ್ಲೇದಯನ್ತ್ಯಾಪಃ   ನ ಶೋಷಯತಿ ಮಾರುತಃ 2.23
 
02-24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयम्   अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुः   अचलोऽयं सनातनः ॥ २-२४
ಅಚ್ಛೇದ್ಯೋಯಮದಾಹ್ಯೋಯಮ್   ಅಕ್ಲೇದ್ಯೋಶೋಷ್ಯ ಏವ ಚ
ನಿತ್ಯಃ ಸರ್ವಗತಃ ಸ್ಥಾಣುಃ   ಅಚಲೋಯಂ ಸನಾತನಃ 2.24

02-25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम्   अविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनम्   नानुशोचितुमर्हसि ॥ २-२५
ಅವ್ಯಕ್ತೋಯಮಚಿನ್ತ್ಯೋಯಮ್   ಅವಿಕಾರ್ಯೋಯಮುಚ್ಯತೇ
ತಸ್ಮಾದೇವಂ ವಿದಿತ್ವೈನಮ್   ನಾನುಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ 2.25
 
02-26
अथ चैनं नित्यजातम्   नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो   नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २-२६
ಅಥ ಚೈನಂ ನಿತ್ಯಜಾತಮ್    ನಿತ್ಯಂ ವಾ ಮನ್ಯಸೇ ಮೃತಮ್
ತಥಾಪಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಬಾಹೋ    ನೈವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ 2.26
 
02-27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे   न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २-२७
ಜಾತಸ್ಯ ಹಿ ಧ್ರುವೋ ಮೃತ್ಯುಃ   ಧ್ರುವಂ ಜನ್ಮ ಮೃತಸ್ಯ ಚ
ತಸ್ಮಾದಪರಿಹಾರ್ಯೇರ್ಥೇ    ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ 2.27
 
02-28
अव्यक्तादीनि भूतानि   व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव   तत्र का परिदेवना ॥ २-२ ८
ಅವ್ಯಕ್ತಾದೀನಿ ಭೂತಾನಿ    ವ್ಯಕ್ತಮಧ್ಯಾನಿ ಭಾರತ
ಅವ್ಯಕ್ತನಿಧನಾನ್ಯೇವ    ತತ್ರ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ 2.28

02-29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेनम्   आश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति   श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २-२ ९
ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ಪಶ್ಯತಿ ಕಶ್ಚಿದೇನಮ್   ಆಶ್ಚರ್ಯವದ್ವದತಿ ತಥೈವ ಚಾನ್ಯಃ
ಆಶ್ಚರ್ಯವಚ್ಚೈನಮನ್ಯಃ ಶ್ರೃಣೋತಿ   ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ಯೇನಂ ವೇದ ನ ಚೈವ ಕಶ್ಚಿತ್ 2.29
 
02-30
देही नित्यमवध्योऽयम्   देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि   न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २-३०
ದೇಹೀ ನಿತ್ಯಮವಧ್ಯೋಯಮ್   ದೇಹೇ ಸರ್ವಸ್ಯ ಭಾರತ
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ    ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ 2.30
 
02-31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य   न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याद्धि युद्धाछ्रेयोऽन्यत्   क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ २-३ १
ಸ್ವಧರ್ಮಮಪಿ ಚಾವೇಕ್ಷ್ಯ    ನ ವಿಕಮ್ಪಿತುಮರ್ಹಸಿ
ಧರ್ಮ್ಯಾದ್ಧಿ ಯುದ್ಧಾಛ್ರೇಯೋನ್ಯತ್   ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಯತೇ 2.31
 
02-32
यदृच्छया चोपपन्नम्   स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ   लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ २-३ २
ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಚೋಪಪನ್ನಮ್   ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಮಪಾವೃತಮ್
ಸುಖಿನಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಪಾರ್ಥ    ಲಭನ್ತೇ ಯುದ್ಧಮೀದೃಶಮ್ 2.32

02-33
अथ चैत्त्वमिमं धर्म्यम्   संग्रामं न करिष्यसि ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च   हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ २-३ ३
ಅಥ ಚೈತ್ತ್ವಮಿಮಂ ಧರ್ಮ್ಯಮ್    ಸಂಗ್ರಾಮಂ ನ ಕರಿಷ್ಯಸಿ
ತತಃ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಚ    ಹಿತ್ವಾ ಪಾಪಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ 2.33
 
02-34
अकीर्तिं चापि भूतानि   कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
संभावितस्य चाकीर्तिः   मरणादतिरिच्यते ॥ २-३ ४
ಅಕೀರ್ತಿಂ ಚಾಪಿ ಭೂತಾನಿ    ಕಥಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ತೇವ್ಯಯಾಮ್
ಸಂಭಾವಿತಸ್ಯ ಚಾಕೀರ್ತಿಃ   ಮರಣಾದತಿರಿಚ್ಯತೇ 2.34
 
02-35
भयाद्रणादुपरतम्   मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
येषां च त्वं बहुमतः  भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ २-३ ५
ಭಯಾದ್ರಣಾದುಪರತಮ್    ಮಂಸ್ಯನ್ತೇ ತ್ವಾಂ ಮಹಾರಥಾಃ
ಯೇಷಾಂ ಚ ತ್ವಂ ಬಹುಮತಃ   ಭೂತ್ವಾ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಲಾಘವಮ್ 2.35
 
02-36
अवाच्यवादांश्च बहून्   वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यम्   ततो दुःखतरं नु किम् ॥ २-३ ६
ಅವಾಚ್ಯವಾದಾಂಶ್ಚ ಬಹೂನ್    ವದಿಷ್ಯನ್ತಿ ತವಾಹಿತಾಃ
ನಿನ್ದನ್ತಸ್ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಮ್    ತತೋ ದುಃಖತರಂ ನು ಕಿಮ್ 2.36

02-37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गम्   जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय   युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ २-३ ७
ಹತೋ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಸ್ವರ್ಗಮ್    ಜಿತ್ವಾ ವಾ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಮಹೀಮ್
ತಸ್ಮಾದುತ್ತಿಷ್ಠ ಕೌನ್ತೇಯ    ಯುದ್ಧಾಯ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ 2.37
 
02-38
सुखदुःखे समे कृत्वा   लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व   नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ २-३ ८
ಸುಖದುಃಖೇ ಸಮೇ ಕೃತ್ವಾ    ಲಾಭಾಲಾಭೌ ಜಯಾಜಯೌ
ತತೋ ಯುದ್ಧಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ    ನೈವಂ ಪಾಪಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ 2.38
 
02-39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये   बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु ।
बुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ   कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ २-३ ९
ಏಷಾ ತೇಭಿಹಿತಾ ಸಾಂಖ್ಯೇ    ಬುದ್ಧಿರ್ಯೋಗೇ ತ್ವಿಮಾಂ ಶ್ರೃಣು
ಬುದ್ಧ್ಯಾಯುಕ್ತೋ ಯಯಾ ಪಾರ್ಥ    ಕರ್ಮಬನ್ಧಂ ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ 2.39
 
02-40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति   प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य   त्रायते महतो भयात् ॥ २- ४ ०
ನೇಹಾಭಿಕ್ರಮನಾಶೋಸ್ತಿ    ಪ್ರತ್ಯವಾಯೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಸ್ವಲ್ಪಮಪ್ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ    ತ್ರಾಯತೇ ಮಹತೋ ಭಯಾತ್ 2.40

02-41
व्यवसायात्मिका बुद्धिः   एकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च   बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ २- ४ १
ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ   ಏಕೇಹ ಕುರುನನ್ದನ
ಬಹುಶಾಖಾ ಹ್ಯನನ್ತಾಶ್ಚ    ಬುದ್ಧಯೋವ್ಯವಸಾಯಿನಾಮ್ 2.41
 
02-42
यामिमां पुष्पितां वाचम्   प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ   नान्यदस्तीति वादिनः ॥ २- ४ २
ಯಾಮಿಮಾಂ ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ವಾಚಮ್    ಪ್ರವದನ್ತ್ಯವಿಪಶ್ಚಿತಃ
ವೇದವಾದರತಾಃ ಪಾರ್ಥ    ನಾನ್ಯದಸ್ತೀತಿ ವಾದಿನಃ 2.42
 
02-43
कामात्मानः स्वर्गपराः   जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलाम्   भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ २- ४ ३
ಕಾಮಾತ್ಮಾನಃ ಸ್ವರ್ಗಪರಾಃ    ಜನ್ಮಕರ್ಮಫಲಪ್ರದಾಮ್
ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಬಹುಲಾಮ್    ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗತಿಂ ಪ್ರತಿ 2.43
 
02-44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानाम्   तयापहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः   समाधौ न विधीयते ॥ २- ४ ४
ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಪ್ರಸಕ್ತಾನಾಮ್    ತಯಾಪಹೃತಚೇತಸಾಮ್
ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ    ಸಮಾಧೌ ನ ವಿಧೀಯತೇ 2.44
 
02-45
त्रैगुण्यविषया वेदाः   निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थः  निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ २- ४ ५
ತ್ರೈಗುಣ್ಯವಿಷಯಾ ವೇದಾಃ    ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯೋ ಭವಾರ್ಜುನ
ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವೋ ನಿತ್ಯಸತ್ತ್ವಸ್ಥಃ    ನಿರ್ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಆತ್ಮವಾನ್ 2.45

02-46
यावानर्थ उदपाने   सर्वतः संप्लुतोदके ।
तावान्सर्वेषु वेदेषु   ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ २- ४ ६
ಯಾವಾನರ್ಥ ಉದಪಾನೇ    ಸರ್ವತಃ ಸಂಪ್ಲುತೋದಕೇ
ತಾವಾನ್ಸರ್ವೇಷು ವೇದೇಷು    ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ವಿಜಾನತಃ 2.46
 
02-47
कर्मण्येवाधिकारस्ते   मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूः   मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ २- ४ ७
ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ    ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ
ಮಾ ಕರ್ಮಫಲಹೇತುರ್ಭೂಃ   ಮಾ ತೇ ಸಙ್ಗೋಸ್ತ್ವಕರ್ಮಣಿ 2.47
 
02-48
योगस्थः कुरु कर्माणि   सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा   समत्वं योग उच्यते ॥ २- ४ ८
ಯೋಗಸ್ಥಃ ಕುರು ಕರ್ಮಾಣಿ    ಸಙ್ಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧನಞ್ಜಯ
ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋಃ ಸಮೋ ಭೂತ್ವಾ    ಸಮತ್ವಂ ಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ 2.48
 
02-49
दूरेण ह्यवरं कर्म   बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ   कृपणाः फलहेतवः ॥ २- ४ ९
ದೂರೇಣ ಹ್ಯವರಂ ಕರ್ಮ    ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾದ್ಧನಞ್ಜಯ
ಬುದ್ಧೌ ಶರಣಮನ್ವಿಚ್ಛ    ಕೃಪಣಾಃ ಫಲಹೇತವಃ 2.49
 
02-50
बुद्धियुक्तो जहातीह   उभे सुकृतदुष्कृते ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व   योगः कर्मसु कौशलम् ॥ २- ५०
ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತೋ ಜಹಾತೀಹ    ಉಭೇ ಸುಕೃತದುಷ್ಕೃತೇ
ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ    ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಮ್ 2.50

02-51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि   फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः   पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २- ५१
ಕರ್ಮಜಂ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಾ ಹಿ    ಫಲಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮನೀಷಿಣಃ
ಜನ್ಮಬನ್ಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ    ಪದಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯನಾಮಯಮ್ 2.51
 
02-52
यदा ते मोहकलिलम्   बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
तदा गन्तासि निर्वेदम्   श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ २- ५२
ಯದಾ ತೇ ಮೋಹಕಲಿಲಮ್    ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯತಿತರಿಷ್ಯತಿ
ತದಾ ಗನ್ತಾಸಿ ನಿರ್ವೇದಮ್    ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ 2.52
 
02-53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते   यदा स्थास्यति निश्चला ।
समाधावचला बुद्धिः  तदा योगमवाप्स्यसि ॥ २- ५३
ಶ್ರುತಿವಿಪ್ರತಿಪನ್ನಾ ತೇ    ಯದಾ ಸ್ಥಾಸ್ಯತಿ ನಿಶ್ಚಲಾ
ಸಮಾಧಾವಚಲಾ ಬುದ್ಧಿಃ   ತದಾ ಯೋಗಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ 2.53
 
02-54
अर्जुन  उवाच
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा   समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत   किमासीत व्रजेत किम् ॥ २- ५४
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಸ್ಯ ಕಾ ಭಾಷಾ    ಸಮಾಧಿಸ್ಥಸ್ಯ ಕೇಶವ
ಸ್ಥಿತಧೀಃ ಕಿಂ ಪ್ರಭಾಷೇತ    ಕಿಮಾಸೀತ ವ್ರಜೇತ ಕಿಮ್ 2.54
 
02-55
श्रीभगवानुवाच
प्रजहाति यदा कामान्   सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः   स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ २- ५५
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಪ್ರಜಹಾತಿ ಯದಾ ಕಾಮಾನ್    ಸರ್ವಾನ್ ಪಾರ್ಥ ಮನೋಗತಾನ್
ಆತ್ಮನ್ಯೇವಾತ್ಮನಾ ತುಷ್ಟಃ    ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಸ್ತದೋಚ್ಯತೇ 2.55

02-56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः   सुखेषु विगतस्पृहः ।
वीतरागभयक्रोधः   स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ २- ५६
ದುಃಖೇಷ್ವನುದ್ವಿಗ್ನಮನಾಃ    ಸುಖೇಷು ವಿಗತಸ್ಪೃಹಃ
ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧಃ    ಸ್ಥಿತಧೀರ್ಮುನಿರುಚ್ಯತೇ 2.56
 
02-57
यः सर्वत्रानभिस्नेहः   तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि   तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २- ५७
ಯಃ ಸರ್ವತ್ರಾನಭಿಸ್ನೇಹಃ   ತತ್ತತ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶುಭಾಶುಭಮ್
ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ    ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ 2.57
 
02-58
यदा संहरते चायम्   कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः   तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २- ५८
ಯದಾ ಸಂಹರತೇ ಚಾಯಮ್   ಕೂರ್ಮೋಙ್ಗಾನೀವ ಸರ್ವಶಃ
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ   ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ 2.58
 
02-59
विषया विनिवर्तन्ते   निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य   परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २- ५९
ವಿಷಯಾ ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ    ನಿರಾಹಾರಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ
ರಸವರ್ಜಂ ರಸೋಪ್ಯಸ್ಯ    ಪರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿವರ್ತತೇ 2.59
 
02-60
यततो ह्यपि कौन्तेय   पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि   हरन्ति प्रसभं मनः ॥ २- ६०
ಯತತೋ ಹ್ಯಪಿ ಕೌನ್ತೇಯ    ಪುರುಷಸ್ಯ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಮಾಥೀನಿ    ಹರನ್ತಿ ಪ್ರಸಭಂ ಮನಃ 2.60

02-61
तानि सर्वाणि संयम्य   युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि   तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २- ६१
ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ    ಯುಕ್ತ ಆಸೀತ ಮತ್ಪರಃ
ವಶೇ ಹಿ ಯಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ    ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ 2.61
 
02-62
ध्यायतो विषयान्पुंसः   सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात् संजायते कामः   कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ २- ६२
ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷಯಾನ್ಪುಂಸಃ    ಸಙ್ಗಸ್ತೇಷೂಪಜಾಯತೇ
ಸಙ್ಗಾತ್ ಸಂಜಾಯತೇ ಕಾಮಃ    ಕಾಮಾತ್ಕ್ರೋಧೋಭಿಜಾಯತೇ 2.62
 
02-63
क्रोधाद्भवति संमोहः   संमोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशः   बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ २- ६३
ಕ್ರೋಧಾದ್ಭವತಿ ಸಂಮೋಹಃ    ಸಂಮೋಹಾತ್ಸ್ಮೃತಿವಿಭ್ರಮಃ
ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶಾದ್ ಬುದ್ಧಿನಾಶಃ    ಬುದ್ಧಿನಾಶಾತ್ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ 2.63
 
02-64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु   विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा   प्रसादमधिगच्छति ॥ २- ६४
ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಸ್ತು    ವಿಷಯಾನಿನ್ದ್ರಿಯೈಶ್ಚರನ್
ಆತ್ಮವಶ್ಯೈರ್ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ    ಪ್ರಸಾದಮಧಿಗಚ್ಛತಿ 2.64
 
02-65
प्रसादे सर्वदुःखानाम्   हानिरस्योपजायते ।
प्रसन्नचेतसो ह्याशु   बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ २- ६५
ಪ್ರಸಾದೇ ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಮ್    ಹಾನಿರಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ
ಪ್ರಸನ್ನಚೇತಸೋ ಹ್ಯಾಶು    ಬುದ್ಧಿಃ ಪರ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ 2.65

02-66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य   न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिः   अशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ २- ६६
ನಾಸ್ತಿ ಬುದ್ಧಿರಯುಕ್ತಸ್ಯ    ನ ಚಾಯುಕ್ತಸ್ಯ ಭಾವನಾ
ನ ಚಾಭಾವಯತಃ ಶಾನ್ತಿಃ   ಅಶಾನ್ತಸ್ಯ ಕುತಃ ಸುಖಮ್ 2.66
 
02-67
इन्द्रियाणां हि चरताम्   यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस्य हरति प्रज्ञाम्   वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ २- ६७
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಹಿ ಚರತಾಮ್    ಯನ್ಮನೋನುವಿಧೀಯತೇ
ತದಸ್ಯ ಹರತಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಮ್    ವಾಯುರ್ನಾವಮಿವಾಮ್ಭಸಿ 2.67
 
02-68
तस्माद्यस्य महाबाहो   निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः   तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २- ६८
ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ    ನಿಗೃಹೀತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ    ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ 2.68
 
02-69
या निशा सर्वभूतानाम्   तस्यां जागर्ति संयमी ।
यस्यां जाग्रति भूतानि   सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ २- ६९
ಯಾ ನಿಶಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮ್    ತಸ್ಯಾಂ ಜಾಗರ್ತಿ ಸಂಯಮೀ
ಯಸ್ಯಾಂ ಜಾಗ್ರತಿ ಭೂತಾನಿ    ಸಾ ನಿಶಾ ಪಶ್ಯತೋ ಮುನೇಃ 2.69
 
02-70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठम्    समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे    स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ २- ७०
ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಮಚಲಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್   ಸಮುದ್ರಮಾಪಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಯದ್ವತ್
ತದ್ವತ್ಕಾಮಾ ಯಂ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸರ್ವೇ   ಸ ಶಾನ್ತಿಮಾಪ್ನೋತಿ ನ ಕಾಮಕಾಮೀ 2.70

02-71
विहाय कामान्यः सर्वान्   पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः   स शांतिमधिगच्छति ॥ २- ७१
ವಿಹಾಯ ಕಾಮಾನ್ಯಃ ಸರ್ವಾನ್   ಪುಮಾಂಶ್ಚರತಿ ನಿಃಸ್ಪೃಹಃ
ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರಃ    ಸ ಶಾಂತಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ 2.71
 
02-72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ   नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
स्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि   ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ २- ७२
ಏಷಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸ್ಥಿತಿಃ ಪಾರ್ಥ    ನೈನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಮುಹ್ಯತಿ
ಸ್ಥಿತ್ವಾಸ್ಯಾಮನ್ತಕಾಲೇಪಿ    ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣಮೃಚ್ಛತಿ 2.72
 
ॐ तत् सत् इति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे साङ्ख्ययोगो नाम द्वितीयोऽध्यायः
ಓಂ ತತ್ ಸತ್ ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಭ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಮ್ ಯೊಗಶಾಶ್ತ್ರೆ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೆ ಸಾಙ್ಖ್ಯಯೋಗೊ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೊಧ್ಯಾಯಃ