ಅಧ್ಯಾಯ - ೧೫ [15]

 
श्रीमद्भगवद्गीता
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ
पञ्चदशोऽध्यायः
ಪಂಚದಶೋಧ್ಯಾಯಃ
पुरुषोत्तमयोगः
ಪುರುಷೋತ್ತಮಯೊಗಃ
 
15-01
श्रीभगवानुवाच
ऊर्ध्वमूलमधःशाखम्   अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि   यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १५-१
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಃಶಾಖಮ್   ಅಶ್ವತ್ಥಂ ಪ್ರಾಹುರವ್ಯಯಮ್
ಛನ್ದಾಂಸಿ ಯಸ್ಯ ಪರ್ಣಾನಿ    ಯಸ್ತಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್ 15.1
 
15-02
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखाः   गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि   कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ १५-२
ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ   ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ
ಅಧಶ್ಚ ಮೂಲಾನ್ಯನುಸನ್ತತಾನಿ   ಕರ್ಮಾನುಬನ್ಧೀನಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ 15.2
 
15-03
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते   नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलम्   असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥ १५-३
ನ ರೂಪಮಸ್ಯೇಹ ತಥೋಪಲಭ್ಯತೇ   ನಾನ್ತೋ ನ ಚಾದಿರ್ನ ಚ ಸಂಪ್ರತಿಷ್ಠಾ
ಅಶ್ವತ್ಥಮೇನಂ ಸುವಿರೂಢಮೂಲಮ್   ಅಸಙ್ಗಶಸ್ತ್ರೇಣ ದೃಢೇನ ಛಿತ್ತ್ವಾ 15.3
 
15-04
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं   यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये   यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ १५-४
ತತಃ ಪದಂ ತತ್ಪರಿಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಂ   ಯಸ್ಮಿನ್ಗತಾ ನ ನಿವರ್ತನ್ತಿ ಭೂಯಃ
ತಮೇವ ಚಾದ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ   ಯತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಸೃತಾ ಪುರಾಣೀ 15.4
 
15-05
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषाः   अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैः   गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ १५-५
ನಿರ್ಮಾನಮೋಹಾ ಜಿತಸಙ್ಗದೋಷಾಃ   ಅಧ್ಯಾತ್ಮನಿತ್ಯಾ ವಿನಿವೃತ್ತಕಾಮಾಃ
ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ವಿಮುಕ್ತಾಃ ಸುಖದುಃಖಸಂಜ್ಞೈಃ   ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯಮೂಢಾಃ ಪದಮವ್ಯಯಂ ತತ್ 15.5
 
15-06
न तद्भासयते सूर्यो   न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते   तद्धाम परमं मम ॥ १५-६
ನ ತದ್ಭಾಸಯತೇ ಸೂರ್ಯೋ    ನ ಶಶಾಙ್ಕೋ ನ ಪಾವಕಃ
ಯದ್ಗತ್ವಾ ನ ನಿವರ್ತನ್ತೇ    ತದ್ಧಾಮ ಪರಮಂ ಮಮ 15.6
 
15-07
ममैवांशो जीवलोके   जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि   प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ १५-७
ಮಮೈವಾಂಶೋ ಜೀವಲೋಕೇ    ಜೀವಭೂತಃ ಸನಾತನಃ
ಮನಃಷಷ್ಠಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ    ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾನಿ ಕರ್ಷತಿ 15.7
 
15-08
शरीरं यदवाप्नोति   यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति   वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ १५-८
ಶರೀರಂ ಯದವಾಪ್ನೋತಿ    ಯಚ್ಚಾಪ್ಯುತ್ಕ್ರಾಮತೀಶ್ವರಃ
ಗೃಹೀತ್ವೈತಾನಿ ಸಂಯಾತಿ    ವಾಯುರ್ಗನ್ಧಾನಿವಾಶಯಾತ್ 15.8
 
15-09
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च   रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं   विषयानुपसेवते ॥ १५-९
ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚಕ್ಷುಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಚ    ರಸನಂ ಘ್ರಾಣಮೇವ ಚ
ಅಧಿಷ್ಠಾಯ ಮನಶ್ಚಾಯಂ    ವಿಷಯಾನುಪಸೇವತೇ 15.9
 
15-10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि   भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति   पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ १५-१०
ಉತ್ಕ್ರಾಮನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಂ ವಾಪಿ    ಭುಞ್ಜಾನಂ ವಾ ಗುಣಾನ್ವಿತಮ್
ವಿಮೂಢಾ ನಾನುಪಶ್ಯನ್ತಿ    ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಃ 15.10
 
15-11
यतन्तो योगिनश्चैनं   पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो   नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ १५-११
ಯತನ್ತೋ ಯೋಗಿನಶ್ಚೈನಂ    ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಯತನ್ತೋಪ್ಯಕೃತಾತ್ಮಾನೋ    ನೈನಂ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಚೇತಸಃ 15.11
 
15-12
यदादित्यगतं तेजो   जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ   तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥ १५-१२
ಯದಾದಿತ್ಯಗತಂ ತೇಜೋ    ಜಗದ್ಭಾಸಯತೇಖಿಲಮ್
ಯಚ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಯಚ್ಚಾಗ್ನೌ    ತತ್ತೇಜೋ ವಿದ್ಧಿ ಮಾಮಕಮ್ 15.12
 
15-13
गामाविश्य च भूतानि   धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः   सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ १५-१३
ಗಾಮಾವಿಶ್ಯ ಚ ಭೂತಾನಿ    ಧಾರಯಾಮ್ಯಹಮೋಜಸಾ
ಪುಷ್ಣಾಮಿ ಚೌಷಧೀಃ ಸರ್ವಾಃ    ಸೋಮೋ ಭೂತ್ವಾ ರಸಾತ್ಮಕಃ 15.13
 
15-14
अहं वैश्वानरो भूत्वा   प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः   पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ १५-१४
ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರೋ ಭೂತ್ವಾ    ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ದೇಹಮಾಶ್ರಿತಃ
ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾಯುಕ್ತಃ    ಪಚಾಮ್ಯನ್ನಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ 15.14
 
15-15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो   मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो   वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ १५-१५
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚಾಹಂ ಹೃದಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ   ಮತ್ತಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಜ್ಞಾನಮಪೋಹನಂ ಚ
ವೇದೈಶ್ಚ ಸರ್ವೈರಹಮೇವ ವೇದ್ಯೋ   ವೇದಾನ್ತಕೃದ್ವೇದವಿದೇವ ಚಾಹಮ್ 15.15

15-16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके   क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि   कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ १५-१६
ದ್ವಾವಿಮೌ ಪುರುಷೌ ಲೋಕೇ    ಕ್ಷರಶ್ಚಾಕ್ಷರ ಏವ ಚ
ಕ್ಷರಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ    ಕೂಟಸ್ಥೋಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ 15.16
 
15-17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः   परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य   बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ १५-१७
ಉತ್ತಮಃ ಪುರುಷಸ್ತ್ವನ್ಯಃ    ಪರಮಾತ್ಮೇತ್ಯುದಾಹೃತಃ
ಯೋ ಲೋಕತ್ರಯಮಾವಿಶ್ಯ    ಬಿಭರ್ತ್ಯವ್ಯಯ ಈಶ್ವರಃ 15.17
 
15-18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहम्   अक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च   प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥ १५-१८
ಯಸ್ಮಾತ್ಕ್ಷರಮತೀತೋಹಮ   ಅಕ್ಷರಾದಪಿ ಚೋತ್ತಮಃ
ಅತೋಸ್ಮಿ ಲೋಕೇ ವೇದೇ ಚ    ಪ್ರಥಿತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ 15.18
 
15-19
यो मामेवमसम्मूढो   जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां   सर्वभावेन भारत ॥ १५-१९
ಯೋ ಮಾಮೇವಮಸಮ್ಮೂಢೋ    ಜಾನಾತಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್
ಸ ಸರ್ವವಿದ್ಭಜತಿ ಮಾಂ    ಸರ್ವಭಾವೇನ ಭಾರತ 15.19
 
15-20
इति गुह्यतमं शास्त्रम्   इदमुक्तं मयाऽनघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्   कृतकृत्यश्च भारत ॥ १५-२०
ಇತಿ ಗುಹ್ಯತಮಂ ಶಾಸ್ತ್ರಮ್   ಇದಮುಕ್ತಂ ಮಯಾನಘ
ಏತದ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ಸ್ಯಾತ್   ಕೃತಕೃತ್ಯಶ್ಚ ಭಾರತ 15.20
 
 
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे पुरुषोत्तमयोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः
ಓಂ ತತ್ಸದಿತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕ್ರಷ್ಣರ್ಜುನ ಸಂವಾದೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಯೊಗೊ ನಾಮ ಪಂಚದಶೋಧ್ಯಾಯಃ