ಅಧ್ಯಾಯ - ೧೮ [18]

 
श्रीमद्भगवद्गीता
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ
अष्टादशोऽध्यायः
ಅಷ್ಟಾದಶೋಧ್ಯಾಯಃ
मोक्षसन्न्यासयोगः
ಮೋಕ್ಷಸನ್ನ್ಯಾಸಯೊಗಃ
 
18-01
अर्जुन  उवाच
संन्यासस्य महाबाहो   तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश   पृथक्केशिनिषूदन ॥ १८-१
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ    ತತ್ತ್ವಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವೇದಿತುಮ್
ತ್ಯಾಗಸ್ಯ ಚ ಹೃಷೀಕೇಶ    ಪೃಥಕ್ಕೇಶಿನಿಷೂದನ 18.1
 
18-02
श्रीभगवानुवाच
काम्यानां कर्मणां न्यासं   संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं   प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ १८-२
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಕಾಮ್ಯಾನಾಂ ಕರ್ಮಣಾಂ ನ್ಯಾಸಂ    ಸಂನ್ಯಾಸಂ ಕವಯೋ ವಿದುಃ
ಸರ್ವಕರ್ಮಫಲತ್ಯಾಗಂ    ಪ್ರಾಹುಸ್ತ್ಯಾಗಂ ವಿಚಕ್ಷಣಾಃ 18.2
 
18-03
त्याज्यं दोषवदित्येके   कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म   न त्याज्यमिति चापरे ॥ १८-३
ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ದೋಷವದಿತ್ಯೇಕೇ    ಕರ್ಮ ಪ್ರಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ
ಯಜ್ಞದಾನತಪಃಕರ್ಮ    ನ ತ್ಯಾಜ್ಯಮಿತಿ ಚಾಪರೇ 18.3
 
18-04
निश्चयं श्रृणु मे तत्र   त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र   त्रिविधः संप्रकीर्तितः ॥ १८-४
ನಿಶ್ಚಯಂ ಶ್ರೃಣು ಮೇ ತತ್ರ    ತ್ಯಾಗೇ ಭರತಸತ್ತಮ
ತ್ಯಾಗೋ ಹಿ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ    ತ್ರಿವಿಧಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ 18.4
 
18-05
यज्ञदानतपःकर्म   न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव   पावनानि मनीषिणाम् ॥ १८-५
ಯಜ್ಞದಾನತಪಃಕರ್ಮ    ನ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಮೇವ ತತ್
ಯಜ್ಞೋ ದಾನಂ ತಪಶ್ಚೈವ    ಪಾವನಾನಿ ಮನೀಷಿಣಾಮ್ 18.5
 
18-06
एतान्यपि तु कर्माणि   सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ   निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ १८-६
ಏತಾನ್ಯಪಿ ತು ಕರ್ಮಾಣಿ    ಸಙ್ಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಫಲಾನಿ ಚ
ಕರ್ತವ್ಯಾನೀತಿ ಮೇ ಪಾರ್ಥ    ನಿಶ್ಚಿತಂ ಮತಮುತ್ತಮಮ್ 18.6
 
18-07
नियतस्य तु संन्यासः   कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागः   तामसः परिकीर्तितः ॥ १८-७
ನಿಯತಸ್ಯ ತು ಸಂನ್ಯಾಸಃ    ಕರ್ಮಣೋ ನೋಪಪದ್ಯತೇ
ಮೋಹಾತ್ತಸ್ಯ ಪರಿತ್ಯಾಗಃ   ತಾಮಸಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ 18.7
 
18-08
दुःखमित्येव यत्कर्म   कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं   नैव त्यागफलं लभेत् ॥ १८-८
ದುಃಖಮಿತ್ಯೇವ ಯತ್ಕರ್ಮ    ಕಾಯಕ್ಲೇಶಭಯಾತ್ತ್ಯಜೇತ್
ಸ ಕೃತ್ವಾ ರಾಜಸಂ ತ್ಯಾಗಂ    ನೈವ ತ್ಯಾಗಫಲಂ ಲಭೇತ್ 18.8
 
18-09
कार्यमित्येव यत्कर्म   नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव   स त्यागः सात्त्विको मतः ॥ १८-९
ಕಾರ್ಯಮಿತ್ಯೇವ ಯತ್ಕರ್ಮ    ನಿಯತಂ ಕ್ರಿಯತೇರ್ಜುನ
ಸಙ್ಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಫಲಂ ಚೈವ    ಸ ತ್ಯಾಗಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ಮತಃ 18.9
 
18-10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म   कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो   मेधावी छिन्नसंशयः ॥ १८-१०
ನ ದ್ವೇಷ್ಟ್ಯಕುಶಲಂ ಕರ್ಮ    ಕುಶಲೇ ನಾನುಷಜ್ಜತೇ
ತ್ಯಾಗೀ ಸತ್ತ್ವಸಮಾವಿಷ್ಟೋ    ಮೇಧಾವೀ ಛಿನ್ನಸಂಶಯಃ 18.10
 
18-11
न हि देहभृता शक्यं   त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी   स त्यागीत्यभिधीयते ॥ १८-११
ನ ಹಿ ದೇಹಭೃತಾ ಶಕ್ಯಂ    ತ್ಯಕ್ತುಂ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಶೇಷತಃ
ಯಸ್ತು ಕರ್ಮಫಲತ್ಯಾಗೀ    ಸ ತ್ಯಾಗೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ 18.11
 
18-12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च   त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य   न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ १८-१२
ಅನಿಷ್ಟಮಿಷ್ಟಂ ಮಿಶ್ರಂ ಚ    ತ್ರಿವಿಧಂ ಕರ್ಮಣಃ ಫಲಮ್
ಭವತ್ಯತ್ಯಾಗಿನಾಂ ಪ್ರೇತ್ಯ    ನ ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿನಾಂ ಕ್ವಚಿತ್ 18.12
 
18-13
पञ्चैतानि महाबाहो   कारणानि निबोध मे ।
सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि   सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥ १८-१३
ಪಞ್ಚೈತಾನಿ ಮಹಾಬಾಹೋ    ಕಾರಣಾನಿ ನಿಬೋಧ ಮೇ
ಸಾಂಖ್ಯೇ ಕೃತಾನ್ತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ    ಸಿದ್ಧಯೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮ್ 18.13
 
18-14
अधिष्ठानं तथा कर्ता   करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा   दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १८-१४
ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ತಥಾ ಕರ್ತಾ    ಕರಣಂ ಚ ಪೃಥಗ್ವಿಧಮ್
ವಿವಿಧಾಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ಚೇಷ್ಟಾ    ದೈವಂ ಚೈವಾತ್ರ ಪಞ್ಚಮಮ್ 18.14
 
18-15
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्   कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा   पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ १८-१५
ಶರೀರವಾಙ್ಮನೋಭಿರ್ಯತ್   ಕರ್ಮ ಪ್ರಾರಭತೇ ನರಃ
ನ್ಯಾಯ್ಯಂ ವಾ ವಿಪರೀತಂ ವಾ    ಪಞ್ಚೈತೇ ತಸ್ಯ ಹೇತವಃ 18.15

18-16
तत्रैवं सति कर्तारम्   आत्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वात्   न स पश्यति दुर्मतिः ॥ १८-१६
ತತ್ರೈವಂ ಸತಿ ಕರ್ತಾರಮ್   ಆತ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ತು ಯಃ
ಪಶ್ಯತ್ಯಕೃತಬುದ್ಧಿತ್ವಾತ್   ನ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ದುರ್ಮತಿಃ 18.16
 
18-17
यस्य नाहंकृतो भावो   बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वापि स इमाँल्लोकान्   न हन्ति न निबध्यते ॥ १८-१७
ಯಸ್ಯ ನಾಹಂಕೃತೋ ಭಾವೋ    ಬುದ್ಧಿರ್ಯಸ್ಯ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ
ಹತ್ವಾಪಿ ಸ ಇಮಾಲ್ಲೋಕಾನ್   ನ ಹನ್ತಿ ನ ನಿಬಧ್ಯತೇ 18.17
 
18-18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता   त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति   त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥ १८-१८
ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಪರಿಜ್ಞಾತಾ    ತ್ರಿವಿಧಾ ಕರ್ಮಚೋದನಾ
ಕರಣಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತೇತಿ    ತ್ರಿವಿಧಃ ಕರ್ಮಸಂಗ್ರಹಃ 18.18
 
18-19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च   त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसंख्याने   यथावच्छृणु तान्यपि ॥ १८-१९
ಜ್ಞಾನಂ ಕರ್ಮ ಚ ಕರ್ತಾ ಚ    ತ್ರಿಧೈವ ಗುಣಭೇದತಃ
ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಗುಣಸಂಖ್ಯಾನೇ    ಯಥಾವಚ್ಛೃಣು ತಾನ್ಯಪಿ 18.19
 
18-20
सर्वभूतेषु येनैकं   भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु   तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥ १८-२०
ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಯೇನೈಕಂ    ಭಾವಮವ್ಯಯಮೀಕ್ಷತೇ
ಅವಿಭಕ್ತಂ ವಿಭಕ್ತೇಷು    ತಜ್ ಜ್ಞಾನಂ ವಿದ್ಧಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಮ್ 18.20
 
18-21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं   नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु   तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ १८-२१
ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ತು ಯಜ್ ಜ್ಞಾನಂ    ನಾನಾಭಾವಾನ್ಪೃಥಗ್ವಿಧಾನ್
ವೇತ್ತಿ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು    ತಜ್ ಜ್ಞಾನಂ ನಂ ವಿದ್ಧಿ ರಾಜಸಮ್ 18.21
 
18-22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्   कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च   तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १८-२२
ಯತ್ತು ಕೃತ್ಸ್ನವದೇಕಸ್ಮಿನ್   ಕಾರ್ಯೇ ಸಕ್ತಮಹೈತುಕಮ್
ಅತತ್ತ್ವಾರ್ಥವದಲ್ಪಂ ಚ    ತತ್ತಾಮಸಮುದಾಹೃತಮ್ 18.22
 
18-23
नियतं सङ्गरहितम्   अरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म   यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ १८-२३
ನಿಯತಂ ಸಙ್ಗರಹಿತಮ್   ಅರಾಗದ್ವೇಷತಃ ಕೃತಮ್
ಅಫಲಪ್ರೇಪ್ಸುನಾ ಕರ್ಮ    ಯತ್ತತ್ಸಾತ್ತ್ವಿಕಮುಚ್ಯತೇ 18.23
 
18-24
यत्तु कामेप्सुना कर्म   साहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं   तद्राजसमुदाहृतम् ॥ १८-२४
ಯತ್ತು ಕಾಮೇಪ್ಸುನಾ ಕರ್ಮ    ಸಾಹಙ್ಕಾರೇಣ ವಾ ಪುನಃ
ಕ್ರಿಯತೇ ಬಹುಲಾಯಾಸಂ    ತದ್ರಾಜಸಮುದಾಹೃತಮ್ 18.24
 
18-25
अनुबन्धं क्षयं हिंसाम्   अनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म   यत्तत्तामसमुच्यते ॥ १८-२५
ಅನುಬನ್ಧಂ ಕ್ಷಯಂ ಹಿಂಸಾಮ್   ಅನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಚ ಪೌರುಷಮ್
ಮೋಹಾದಾರಭ್ಯತೇ ಕರ್ಮ    ಯತ್ತತ್ತಾಮಸಮುಚ್ಯತೇ 18.25
 
18-26
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी   धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः   कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥ १८-२६
ಮುಕ್ತಸಙ್ಗೋನಹಂವಾದೀ    ಧೃತ್ಯುತ್ಸಾಹಸಮನ್ವಿತಃ
ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋರ್ನಿರ್ವಿಕಾರಃ    ಕರ್ತಾ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಉಚ್ಯತೇ 18.26
 
18-27
रागी कर्मफलप्रेप्सुः   लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता   राजसः परिकीर्तितः ॥ १८-२७
ರಾಗೀ ಕರ್ಮಫಲಪ್ರೇಪ್ಸುಃ   ಲುಬ್ಧೋ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕೋಶುಚಿಃ
ಹರ್ಷಶೋಕಾನ್ವಿತಃ ಕರ್ತಾ    ರಾಜಸಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ 18.27
 
18-28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः   शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च   कर्ता तामस उच्यते ॥ १८-२ ८
ಅಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸ್ತಬ್ಧಃ    ಶಠೋ ನೈಷ್ಕೃತಿಕೋಲಸಃ
ವಿಷಾದೀ ದೀರ್ಘಸೂತ್ರೀ ಚ    ಕರ್ತಾ ತಾಮಸ ಉಚ್ಯತೇ 18.28
 
18-29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव   गुणतस्त्रिविधं श्रृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण   पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥ १८-२ ९
ಬುದ್ಧೇರ್ಭೇದಂ ಧೃತೇಶ್ಚೈವ    ಗುಣತಸ್ತ್ರಿವಿಧಂ ಶ್ರೃಣು
ಪ್ರೋಚ್ಯಮಾನಮಶೇಷೇಣ    ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಧನಞ್ಜಯ 18.29
 
18-30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च   कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति   बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ १८-३०
ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಚ ನಿವೃತ್ತಿಂ ಚ    ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯೇ ಭಯಾಭಯೇ
ಬನ್ಧಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯಾ ವೇತ್ತಿ    ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ 18.30

18-31
यया धर्ममधर्मं च   कार्यं चाकार्यमेव च ।
अयथावत्प्रजानाति   बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ १८-३ १
ಯಯಾ ಧರ್ಮಮಧರ್ಮಂ ಚ    ಕಾರ್ಯಂ ಚಾಕಾರ್ಯಮೇವ ಚ
ಅಯಥಾವತ್ಪ್ರಜಾನಾತಿ    ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ರಾಜಸೀ 18.31
 
18-32
अधर्मं धर्ममिति या   मन्यते तमसाऽवृता ।
सर्वार्थान्विपरीतांश्च   बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ १८-३ २
ಅಧರ್ಮಂ ಧರ್ಮಮಿತಿ ಯಾ    ಮನ್ಯತೇ ತಮಸಾವೃತಾ
ಸರ್ವಾರ್ಥಾನ್ವಿಪರೀತಾಂಶ್ಚ    ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ತಾಮಸೀ 18.32
 
18-33
धृत्या यया धारयते   मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।
योगेनाव्यभिचारिण्या   धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ १८-३ ३
ಧೃತ್ಯಾ ಯಯಾ ಧಾರಯತೇ    ಮನಃಪ್ರಾಣೇನ್ದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಾಃ
ಯೋಗೇನಾವ್ಯಭಿಚಾರಿಣ್ಯಾ    ಧೃತಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ 18.33
 
18-34
यया तु धर्मकामार्थान्   धृत्या धारयतेऽर्जुन ।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी   धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ १८-३ ४
ಯಯಾ ತು ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಾನ್    ಧೃತ್ಯಾ ಧಾರಯತೇರ್ಜುನ
ಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಫಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ    ಧೃತಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ರಾಜಸೀ 18.34
 
18-35
यया स्वप्नं भयं शोकं   विषादं मदमेव च ।
न विमुञ्चति दुर्मेधा   धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ १८-३ ५
ಯಯಾ ಸ್ವಪ್ನಂ ಭಯಂ ಶೋಕಂ    ವಿಷಾದಂ ಮದಮೇವ ಚ
ನ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ದುರ್ಮೇಧಾ    ಧೃತಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ತಾಮಸೀ 18.35
 
18-36
सुखं त्विदानीं त्रिविधं   श्रृणु मे भरतर्षभ ।
अभ्यासाद्रमते यत्र   दुःखान्तं च निगच्छति ॥ १८-३ ६
ಸುಖಂ ತ್ವಿದಾನೀಂ ತ್ರಿವಿಧಂ    ಶ್ರೃಣು ಮೇ ಭರತರ್ಷಭ
ಅಭ್ಯಾಸಾದ್ರಮತೇ ಯತ್ರ    ದುಃಖಾನ್ತಂ ಚ ನಿಗಚ್ಛತಿ 18.36
 
18-37
यत्तदग्रे विषमिव   परिणामेऽमृतोपमम् ।
तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम्   आत्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ १८-३ ७
ಯತ್ತದಗ್ರೇ ವಿಷಮಿವ    ಪರಿಣಾಮೇಮೃತೋಪಮಮ್
ತತ್ಸುಖಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್   ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಪ್ರಸಾದಜಮ್ 18.37
 
18-38
विषयेन्द्रियसंयोगात्   यत्तदग्रेऽमृतोपमम् ।
परिणामे विषमिव   तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ १८-३ ८
ವಿಷಯೇನ್ದ್ರಿಯಸಂಯೋಗಾತ್   ಯತ್ತದಗ್ರೇಮೃತೋಪಮಮ್
ಪರಿಣಾಮೇ ವಿಷಮಿವ    ತತ್ಸುಖಂ ರಾಜಸಂ ಸ್ಮೃತಮ್ 18.38
 
18-39
यदग्रे चानुबन्धे च   सुखं मोहनमात्मनः ।
निद्रालस्यप्रमादोत्थं   तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १८-३ ९
ಯದಗ್ರೇ ಚಾನುಬನ್ಧೇ ಚ    ಸುಖಂ ಮೋಹನಮಾತ್ಮನಃ
ನಿದ್ರಾಲಸ್ಯಪ್ರಮಾದೋತ್ಥಂ    ತತ್ತಾಮಸಮುದಾಹೃತಮ್ 18.39
 
18-40
न तदस्ति पृथिव्यां वा   दिवि देवेषु वा पुनः ।
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं   यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥ १८- ४ ०
ನ ತದಸ್ತಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ವಾ    ದಿವಿ ದೇವೇಷು ವಾ ಪುನಃ
ಸತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಕೃತಿಜೈರ್ಮುಕ್ತಂ    ಯದೇಭಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿಭಿರ್ಗುಣೈಃ 18.40
 
18-41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां   शूद्राणां च परंतप ।
कर्माणि प्रविभक्तानि   स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ १८- ४ १
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ರಿಯವಿಶಾಂ    ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಚ ಪರಂತಪ
ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಾನಿ    ಸ್ವಭಾವಪ್ರಭವೈರ್ಗುಣೈಃ 18.41
 
18-42
शमो दमस्तपः शौचं   क्षान्तिरार्जवमेव च ।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं   ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ १८- ४ २
ಶಮೋ ದಮಸ್ತಪಃ ಶೌಚಂ    ಕ್ಷಾನ್ತಿರಾರ್ಜವಮೇವ ಚ
ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಂ    ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ 18.42
 
18-43
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं   युद्धे चाप्यपलायनम् ।
दानमीश्वरभावश्च   क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ १८- ४ ३
ಶೌರ್ಯಂ ತೇಜೋ ಧೃತಿರ್ದಾಕ್ಷ್ಯಂ    ಯುದ್ಧೇ ಚಾಪ್ಯಪಲಾಯನಮ್
ದಾನಮೀಶ್ವರಭಾವಶ್ಚ    ಕ್ಷಾತ್ರಂ ಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ 18.43
 
18-44
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं   वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
परिचर्यात्मकं कर्म   शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ १८- ४ ४
ಕೃಷಿಗೌರಕ್ಷ್ಯವಾಣಿಜ್ಯಂ    ವೈಶ್ಯಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್
ಪರಿಚರ್ಯಾತ್ಮಕಂ ಕರ್ಮ    ಶೂದ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ 18.44
 
18-45
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः   संसिद्धिं लभते नरः ।
स्वकर्मनिरतः सिद्धिम्   यथा विन्दति तच्छृणु ॥ १८- ४ ५
ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ಕರ್ಮಣ್ಯಭಿರತಃ    ಸಂಸಿದ್ಧಿಂ ಲಭತೇ ನರಃ
ಸ್ವಕರ್ಮನಿರತಃ ಸಿದ್ಧಿಂ    ಯಥಾ ವಿನ್ದತಿ ತಚ್ಛೃಣು 18.45

18-46
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां   येन सर्वमिदं ततम् ।
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य   सिद्धिं विन्दति मानवः ॥ १८- ४ ६
ಯತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಭೂತಾನಾಂ    ಯೇನ ಸರ್ವಮಿದಂ ತತಮ್
ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ತಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ    ಸಿದ್ಧಿಂ ವಿನ್ದತಿ ಮಾನವಃ 18.46
 
18-47
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः   परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वभावनियतं कर्म   कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ १८- ४ ७
ಶ್ರೇಯಾನ್ಸ್ವಧರ್ಮೋ ವಿಗುಣಃ    ಪರಧರ್ಮಾತ್ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಾತ್
ಸ್ವಭಾವನಿಯತಂ ಕರ್ಮ    ಕುರ್ವನ್ನಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಮ್ 18.47
 
18-48
सहजं कर्म कौन्तेय   सदोषमपि न त्यजेत् ।
सर्वारम्भा हि दोषेण   धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ १८- ४ ८
ಸಹಜಂ ಕರ್ಮ ಕೌನ್ತೇಯ    ಸದೋಷಮಪಿ ನ ತ್ಯಜೇತ್
ಸರ್ವಾರಮ್ಭಾ ಹಿ ದೋಷೇಣ    ಧೂಮೇನಾಗ್ನಿರಿವಾವೃತಾಃ 18.48
 
18-49
असक्तबुद्धिः सर्वत्र   जितात्मा विगतस्पृहः ।
नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां   संन्यासेनाधिगच्छति ॥ १८- ४ ९
ಅಸಕ್ತಬುದ್ಧಿಃ ಸರ್ವತ್ರ    ಜಿತಾತ್ಮಾ ವಿಗತಸ್ಪೃಹಃ
ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಮಾಂ    ಸಂನ್ಯಾಸೇನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ 18.49
 
18-50
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म   तथाप्नोति निबोध मे ।
समासेनैव कौन्तेय   निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ १८- ५०
ಸಿದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ಮ    ತಥಾಪ್ನೋತಿ ನಿಬೋಧ ಮೇ
ಸಮಾಸೇನೈವ ಕೌನ್ತೇಯ    ನಿಷ್ಠಾ ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಯಾ ಪರಾ 18.50
 
18-51
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो   धृत्याऽत्मानं नियम्य च ।
शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा   रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ १८- ५१
ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಶುದ್ಧಯಾ ಯುಕ್ತೋ    ಧೃತ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ನಿಯಮ್ಯ ಚ
ಶಬ್ದಾದೀನ್ ವಿಷಯಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ    ರಾಗದ್ವೇಷೌ ವ್ಯುದಸ್ಯ ಚ 18.51
 
18-52
विविक्तसेवी लघ्वाशी   यतवाक्कायमानसः ।
ध्यानयोगपरो नित्यं   वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ १८- ५२
ವಿವಿಕ್ತಸೇವೀ ಲಘ್ವಾಶೀ    ಯತವಾಕ್ಕಾಯಮಾನಸಃ
ಧ್ಯಾನಯೋಗಪರೋ ನಿತ್ಯಂ    ವೈರಾಗ್ಯಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಃ 18.52
 
18-53
अहङ्कारं बलं दर्पं   कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
विमुच्य निर्ममः शान्तो   ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १८- ५३
ಅಹಙ್ಕಾರಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಂ    ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಪರಿಗ್ರಹಮ್
ವಿಮುಚ್ಯ ನಿರ್ಮಮಃ ಶಾನ್ತೋ    ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ 18.53
 
18-54
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा   न शोचति न काङ्क्षति ।
समः सर्वेषु भूतेषु   मद्भक्तिं लभते पराम् ॥ १८- ५४
ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ    ನ ಶೋಚತಿ ನ ಕಾಙ್ಕ್ಷತಿ
ಸಮಃ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು    ಮದ್ಭಕ್ತಿಂ ಲಭತೇ ಪರಾಮ್ 18.54
 
18-55
भक्त्या मामभिजानाति   यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा   विशते तदनन्तरम् ॥ १८- ५५
ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಾಮಭಿಜಾನಾತಿ    ಯಾವಾನ್ಯಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ
ತತೋ ಮಾಂ ತತ್ತ್ವತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ    ವಿಶತೇ ತದನನ್ತರಮ್ 18.55
 
18-56
सर्वकर्माण्यपि सदा   कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।
मत्प्रसादादवाप्नोति   शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ १८- ५६
ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣ್ಯಪಿ ಸದಾ    ಕುರ್ವಾಣೋ ಮದ್ವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ
ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾದವಾಪ್ನೋತಿ    ಶಾಶ್ವತಂ ಪದಮವ್ಯಯಮ್ 18.56
 
18-57
चेतसा सर्वकर्माणि   मयि संन्यस्य मत्परः ।
बुद्धियोगमुपाश्रित्य   मच्चित्तः सततं भव ॥ १८- ५७
ಚೇತಸಾ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ    ಮಯಿ ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ಮತ್ಪರಃ
ಬುದ್ಧಿಯೋಗಮುಪಾಶ್ರಿತ್ಯ    ಮಚ್ಚಿತ್ತಃ ಸತತಂ ಭವ 18.57
 
18-58
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि   मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।
अथ चेत्त्वमहङ्कारात्   न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ १८- ५८
ಮಚ್ಚಿತ್ತಃ ಸರ್ವದುರ್ಗಾಣಿ    ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ತರಿಷ್ಯಸಿ
ಅಥ ಚೇತ್ತ್ವಮಹಙ್ಕಾರಾತ್   ನ ಶ್ರೋಷ್ಯಸಿ ವಿನಙ್ಕ್ಷ್ಯಸಿ 18.58
 
18-59
यदहङ्कारमाश्रित्य   न योत्स्य इति मन्यसे ।
मिथ्यैष व्यवसायस्ते   प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ १८- ५९
ಯದಹಙ್ಕಾರಮಾಶ್ರಿತ್ಯ    ನ ಯೋತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ಮನ್ಯಸೇ
ಮಿಥ್ಯೈಷ ವ್ಯವಸಾಯಸ್ತೇ    ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವಾಂ ನಿಯೋಕ್ಷ್ಯತಿ 18.59
 
18-60
स्वभावजेन कौन्तेय   निबद्धः स्वेन कर्मणा ।
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्   करिष्यस्यवशोऽपि तत् ॥ १८- ६०
ಸ್ವಭಾವಜೇನ ಕೌನ್ತೇಯ    ನಿಬದ್ಧಃ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ಕರ್ತುಂ ನೇಚ್ಛಸಿ ಯನ್ಮೋಹಾತ್   ಕರಿಷ್ಯಸ್ಯವಶೋಪಿ ತತ್ 18.60

18-61
ईश्वरः सर्वभूतानां   हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
भ्रामयन्सर्वभूतानि   यन्त्रारूढानि मायया ॥ १८- ६१
ಈಶ್ವರಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ    ಹೃದ್ದೇಶೇರ್ಜುನ ತಿಷ್ಠತಿ
ಭ್ರಾಮಯನ್ಸರ್ವಭೂತಾನಿ    ಯನ್ತ್ರಾರೂಢಾನಿ ಮಾಯಯಾ 18.61
 
18-62
तमेव शरणं गच्छ   सर्वभावेन भारत ।
तत्प्रसादात्परां शान्तिं   स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥ १८- ६२
ತಮೇವ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛ    ಸರ್ವಭಾವೇನ ಭಾರತ
ತತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಪರಾಂ ಶಾನ್ತಿಂ    ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಶಾಶ್ವತಮ್ 18.62
 
18-63
इति ते ज्ञानमाख्यातं   गुह्याद्गुह्यतरं मया ।
विमृश्यैतदशेषेण   यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १८- ६३
ಇತಿ ತೇ ಜ್ಞಾನಮಾಖ್ಯಾತಂ    ಗುಹ್ಯಾದ್ಗುಹ್ಯತರಂ ಮಯಾ
 ವಿಮೃಶ್ಯೈತದಶೇಷೇಣ    ಯಥೇಚ್ಛಸಿ ತಥಾ ಕುರು 18.63
 
18-64
सर्वगुह्यतमं भूयः   श्रृणु मे परमं वचः ।
इष्टोऽसि मे दृढमिति   ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १८- ६४
ಸರ್ವಗುಹ್ಯತಮಂ ಭೂಯಃ    ಶ್ರೃಣು ಮೇ ಪರಮಂ ವಚಃ
ಇಷ್ಟೋಸಿ ಮೇ ದೃಢಮಿತಿ    ತತೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ಹಿತಮ್ 18.64
 
18-65
मन्मना भव मद्भक्तो   मद्याजी मां नमस्कुरु ।
मामेवैष्यसि सत्यं ते   प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ १८- ६५
ಮನ್ಮನಾ ಭವ ಮದ್ಭಕ್ತೋ    ಮದ್ಯಾಜೀ ಮಾಂ ನಮಸ್ಕುರು
ಮಾಮೇವೈಷ್ಯಸಿ ಸತ್ಯಂ ತೇ    ಪ್ರತಿಜಾನೇ ಪ್ರಿಯೋಸಿ ಮೇ 18.65
 
18-66
सर्वधर्मान्परित्यज्य   मामेकं शरणं व्रज ।
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो   मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ १८- ६६
ಸರ್ವಧರ್ಮಾನ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ    ಮಾಮೇಕಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜ
ಅಹಂ ತ್ವಾ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ    ಮೋಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾ ಶುಚಃ 18.66
 
18-67
इदं ते नातपस्काय   नाभक्ताय कदाचन ।
न चाशुश्रूषवे वाच्यं   न च मां योऽभ्यसूयति ॥ १८- ६७
ಇದಂ ತೇ ನಾತಪಸ್ಕಾಯ    ನಾಭಕ್ತಾಯ ಕದಾಚನ
ನ ಚಾಶುಶ್ರೂಷವೇ ವಾಚ್ಯಂ    ನ ಚ ಮಾಂ ಯೋಭ್ಯಸೂಯತಿ 18.67
 
18-68
य इमं परमं गुह्यं   मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
भक्तिं मयि परां कृत्वा   मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ १८- ६८
ಯ ಇಮಂ ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ    ಮದ್ಭಕ್ತೇಷ್ವಭಿಧಾಸ್ಯತಿ
ಭಕ್ತಿಂ ಮಯಿ ಪರಾಂ ಕೃತ್ವಾ    ಮಾಮೇವೈಷ್ಯತ್ಯಸಂಶಯಃ 18.68
 
18-69
न च तस्मान्मनुष्येषु   कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।
भविता न च मे तस्मात्   अन्यः प्रियतरो भुवि ॥ १८- ६९
ನ ಚ ತಸ್ಮಾನ್ಮನುಷ್ಯೇಷು    ಕಶ್ಚಿನ್ಮೇ ಪ್ರಿಯಕೃತ್ತಮಃ
ಭವಿತಾ ನ ಚ ಮೇ ತಸ್ಮಾತ್   ಅನ್ಯಃ ಪ್ರಿಯತರೋ ಭುವಿ 18.69
 
18-70
अध्येष्यते च य इमं   धर्म्यं संवादमावयोः ।
ज्ञानयज्ञेन तेनाहम्   इष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ १८- ७०
ಅಧ್ಯೇಷ್ಯತೇ ಚ ಯ ಇಮಂ    ಧರ್ಮ್ಯಂ ಸಂವಾದಮಾವಯೋಃ
ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞೇನ ತೇನಾಹಮ್   ಇಷ್ಟಃ ಸ್ಯಾಮಿತಿ ಮೇ ಮತಿಃ 18.70
 
18-71
श्रद्धावाननसूयश्च   श्रृणुयादपि यो नरः ।
सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्   प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥ १८- ७१
ಶ್ರದ್ಧಾವಾನನಸೂಯಶ್ಚ    ಶ್ರೃಣುಯಾದಪಿ ಯೋ ನರಃ
ಸೋಪಿ ಮುಕ್ತಃ ಶುಭಾಲ್ಲೋಕಾನ್   ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್ 18.71
 
18-72
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ   त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
कच्चिदज्ञानसंमोहः   प्रनष्टस्ते धनञ्जय ॥ १८- ७२
ಕಚ್ಚಿದೇತಚ್ಛ್ರುತಂ ಪಾರ್ಥ    ತ್ವಯೈಕಾಗ್ರೇಣ ಚೇತಸಾ
ಕಚ್ಚಿದಜ್ಞಾನಸಂಮೋಹಃ    ಪ್ರನಷ್ಟಸ್ತೇ ಧನಞ್ಜಯ 18.72
 
18-73
अर्जुन  उवाच
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा   त्वत्प्रसादान्मयाच्युत ।
स्थितोऽस्मि गतसन्देहः   करिष्ये वचनं तव ॥ १८- ७३
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ನಷ್ಟೋ ಮೋಹಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಲಬ್ಧಾ    ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಯಾಚ್ಯುತ
ಸ್ಥಿತೋಸ್ಮಿ ಗತಸನ್ದೇಹಃ    ಕರಿಷ್ಯೇ ವಚನಂ ತವ 18.73
 
18-74
सञ्जय उवाच
इत्यहं वासुदेवस्य   पार्थस्य च महात्मनः ।
संवादमिममश्रौषम्   अद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ १८- ७४
ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ
ಇತ್ಯಹಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ    ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಸಂವಾದಮಿಮಮಶ್ರೌಷಮ್   ಅದ್ಭುತಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ 18.74
 
18-75
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान्   एतद्गुह्यमहं परम् ।
योगं योगेश्वरात्कृष्णात्   साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ १८- ७५
ವ್ಯಾಸಪ್ರಸಾದಾಚ್ಛ್ರುತವಾನ್   ಏತದ್ಗುಹ್ಯಮಹಂ ಪರಮ್
ಯೋಗಂ ಯೋಗೇಶ್ವರಾತ್ಕೃಷ್ಣಾತ್   ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಥಯತಃ ಸ್ವಯಮ್ 18.75
 
18-76
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य   संवादमिममद्भुतम् ।
केशवार्जुनयोः पुण्यं   हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ १८- ७६
ರಾಜನ್ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ    ಸಂವಾದಮಿಮಮದ್ಭುತಮ್
ಕೇಶವಾರ್ಜುನಯೋಃ ಪುಣ್ಯಂ    ಹೃಷ್ಯಾಮಿ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ 18.76
 
18-77
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य   रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
विस्मयो मे महान् राजन्   हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ १८- ७७
ತಚ್ಚ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ    ರೂಪಮತ್ಯದ್ಭುತಂ ಹರೇಃ
ವಿಸ್ಮಯೋ ಮೇ ಮಹಾನ್ ರಾಜನ್    ಹೃಷ್ಯಾಮಿ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ 18.77
 
18-78
यत्र योगेश्वरः कृष्णो   यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिः   ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ १८- ७८
ಯತ್ರ ಯೋಗೇಶ್ವರಃ ಕೃಷ್ಣೋ    ಯತ್ರ ಪಾರ್ಥೋ ಧನುರ್ಧರಃ
ತತ್ರ ಶ್ರೀರ್ವಿಜಯೋ ಭೂತಿಃ   ರ್ಧ್ರುವಾ ನೀತಿರ್ಮತಿರ್ಮಮ 18.78
 
 
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे मोक्षसन्न्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः
ಓಂ ತತ್ಸದಿತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕ್ರಷ್ಣರ್ಜುನ ಸಂವಾದೆ ಮೋಕ್ಷಸನ್ನ್ಯಾಸ ಯೊಗೊ ನಾಮ ಅಷ್ಟಾದಶೋಧ್ಯಾಯಃ