ಅಧ್ಯಾಯ - ೧೬ [16]

 
श्रीमद्भगवद्गीता
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ
षोडशोऽध्यायः    
ಷೋಡಶೋಧ್ಯಾಯಃ
दैवासुरसम्पद्विभागयोगः
ದೈವಾಸುರಸಮ್ಪದ್ವಿಭಾಗಯೋಗಃ
 
16-01
श्रीभगवानुवाच
अभयं सत्त्वसंशुद्धिः   ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।
दानं दमश्च यज्ञश्च   स्वाध्यायस्तप आर्जवम् ॥ १६-१
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ
ಅಭಯಂ ಸತ್ತ್ವಸಂಶುದ್ಧಿಃ    ಜ್ಞಾನಯೋಗವ್ಯವಸ್ಥಿತಿಃ
ದಾನಂ ದಮಶ್ಚ ಯಜ್ಞಶ್ಚ    ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಸ್ತಪ ಆರ್ಜವಮ್ 16.1
 
16-02
अहिंसा सत्यमक्रोधः   त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं   मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ १६-२
ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯಮಕ್ರೋಧಃ   ತ್ಯಾಗಃ ಶಾನ್ತಿರಪೈಶುನಮ್
ದಯಾ ಭೂತೇಷ್ವಲೋಲುಪ್ತ್ವಂ    ಮಾರ್ದವಂ ಹ್ರೀರಚಾಪಲಮ್ 16.2
 
16-03
तेजः क्षमा धृतिः शौचम्   अद्रोहो नातिमानिता ।
भवन्ति सम्पदं दैवीम्   अभिजातस्य भारत ॥ १६-३
ತೇಜಃ ಕ್ಷಮಾ ಧೃತಿಃ ಶೌಚಮ್   ಅದ್ರೋಹೋ ನಾತಿಮಾನಿತಾ
ಭವನ್ತಿ ಸಮ್ಪದಂ ದೈವೀಮ್   ಅಭಿಜಾತಸ್ಯ ಭಾರತ 16.3
 
16-04
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च   क्रोधः पारुष्यमेव च ।
अज्ञानं चाभिजातस्य   पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥ १६-४
ದಮ್ಭೋ ದರ್ಪೋಭಿಮಾನಶ್ಚ    ಕ್ರೋಧಃ ಪಾರುಷ್ಯಮೇವ ಚ
ಅಜ್ಞಾನಂ ಚಾಭಿಜಾತಸ್ಯ    ಪಾರ್ಥ ಸಮ್ಪದಮಾಸುರೀಮ್ 16.4
 
16-05
दैवी सम्पद्विमोक्षाय   निबन्धायासुरी मता ।
मा शुचः सम्पदं दैवीम्   अभिजातोऽसि पाण्डव ॥ १६-५
ದೈವೀ ಸಮ್ಪದ್ವಿಮೋಕ್ಷಾಯ    ನಿಬನ್ಧಾಯಾಸುರೀ ಮತಾ
ಮಾ ಶುಚಃ ಸಮ್ಪದಂ ದೈವೀಮ್   ಅಭಿಜಾತೋಸಿ ಪಾಣ್ಡವ 16.5
 
16-06
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्   दैव आसुर एव च ।
दैवो विस्तरशः प्रोक्तः   आसुरं पार्थ मे श्रृणु ॥ १६-६
ದ್ವೌ ಭೂತಸರ್ಗೌ ಲೋಕೇಸ್ಮಿನ್    ದೈವ ಆಸುರ ಏವ ಚ
ದೈವೋ ವಿಸ್ತರಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ    ಆಸುರಂ ಪಾರ್ಥ ಮೇ ಶ್ರೃಣು 16.6
 
16-07
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च   जना न विदुरासुराः ।
न शौचं नापि चाचारो   न सत्यं तेषु विद्यते ॥ १६-७
ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಚ ನಿವೃತ್ತಿಂ ಚ    ಜನಾ ನ ವಿದುರಾಸುರಾಃ
ನ ಶೌಚಂ ನಾಪಿ ಚಾಚಾರೋ    ನ ಸತ್ಯಂ ತೇಷು ವಿದ್ಯತೇ 16.7
 
16-08
असत्यमप्रतिष्ठं ते   जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं   किमन्यत्कामहैतुकम् ॥ १६-८
ಅಸತ್ಯಮಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ತೇ    ಜಗದಾಹುರನೀಶ್ವರಮ್
ಅಪರಸ್ಪರಸಮ್ಭೂತಂ    ಕಿಮನ್ಯತ್ಕಾಮಹೈತುಕಮ್ 16.8
 
16-09
एतां दृष्टिमवष्टभ्य   नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः   क्षयाय जगतोऽहिताः ॥ १६-९
ಏತಾಂ ದೃಷ್ಟಿಮವಷ್ಟಭ್ಯ    ನಷ್ಟಾತ್ಮಾನೋಲ್ಪಬುದ್ಧಯಃ
ಪ್ರಭವನ್ತ್ಯುಗ್ರಕರ್ಮಾಣಃ    ಕ್ಷಯಾಯ ಜಗತೋಹಿತಾಃ 16.9
 
16-10
काममाश्रित्य दुष्पूरं   दम्भमानमदान्विताः ।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्   प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥ १६-१०
ಕಾಮಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ದುಷ್ಪೂರಂ    ದಮ್ಭಮಾನಮದಾನ್ವಿತಾಃ
ಮೋಹಾದ್ಗೃಹೀತ್ವಾಸದ್ಗ್ರಾಹಾನ್   ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇಶುಚಿವ್ರತಾಃ 16.10
 
16-11
चिन्तामपरिमेयां च   प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
कामोपभोगपरमाः   एतावदिति निश्चिताः ॥ १६-११
ಚಿನ್ತಾಮಪರಿಮೇಯಾಂ ಚ    ಪ್ರಲಯಾನ್ತಾಮುಪಾಶ್ರಿತಾಃ
ಕಾಮೋಪಭೋಗಪರಮಾಃ    ಏತಾವದಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಾಃ 16.11
 
16-12
आशापाशशतैर्बद्धाः   कामक्रोधपरायणाः ।
ईहन्ते कामभोगार्थम्   अन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥ १६-१२
ಆಶಾಪಾಶಶತೈರ್ಬದ್ಧಾಃ    ಕಾಮಕ್ರೋಧಪರಾಯಣಾಃ
ಈಹನ್ತೇ ಕಾಮಭೋಗಾರ್ಥಮ್   ಅನ್ಯಾಯೇನಾರ್ಥಸಞ್ಚಯಾನ್ 16.12
 
16-13
इदमद्य मया लब्धम्   इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमस्तीदमपि मे   भविष्यति पुनर्धनम् ॥ १६-१३
ಇದಮದ್ಯ ಮಯಾ ಲಬ್ಧಮ್   ಇಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯೇ ಮನೋರಥಮ್
ಇದಮಸ್ತೀದಮಪಿ ಮೇ    ಭವಿಷ್ಯತಿ ಪುನರ್ಧನಮ್ 16.13
 
16-14
असौ मया हतः शत्रुः   हनिष्ये चापरानपि ।
ईश्वरोऽहमहं भोगी   सिद्धोऽहं बलवान्सुखी ॥ १६-१४
ಅಸೌ ಮಯಾ ಹತಃ ಶತ್ರುಃ   ಹನಿಷ್ಯೇ ಚಾಪರಾನಪಿ
ಈಶ್ವರೋಹಮಹಂ ಭೋಗೀ    ಸಿದ್ಧೋಹಂ ಬಲವಾನ್ಸುಖೀ 16.14
 
16-15
आढ्योऽभिजनवानस्मि   कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य   इत्यज्ञानविमोहिताः ॥ १६-१५
ಆಢ್ಯೋಭಿಜನವಾನಸ್ಮಿ    ಕೋನ್ಯೋಸ್ತಿ ಸದೃಶೋ ಮಯಾ
ಯಕ್ಷ್ಯೇ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಮೋದಿಷ್ಯ    ಇತ್ಯಜ್ಞಾನವಿಮೋಹಿತಾಃ 16.15

16-16
अनेकचित्तविभ्रान्ता   मोहजालसमावृताः ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु   पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥ १६-१६
ಅನೇಕಚಿತ್ತವಿಭ್ರಾನ್ತಾ    ಮೋಹಜಾಲಸಮಾವೃತಾಃ
ಪ್ರಸಕ್ತಾಃ ಕಾಮಭೋಗೇಷು    ಪತನ್ತಿ ನರಕೇಶುಚೌ 16.16
 
16-17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा   धनमानमदान्विताः ।
यजन्ते नामयज्ञैस्ते   दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥ १६-१७
ಆತ್ಮಸಮ್ಭಾವಿತಾಃ ಸ್ತಬ್ಧಾ    ಧನಮಾನಮದಾನ್ವಿತಾಃ
ಯಜನ್ತೇ ನಾಮಯಜ್ಞೈಸ್ತೇ    ದಮ್ಭೇನಾವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ 16.17
 
16-18
अहङ्कारं बलं दर्पं   कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
मामात्मपरदेहेषु   प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥ १६-१८
ಅಹಙ್ಕಾರಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಂ    ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಚ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ
ಮಾಮಾತ್ಮಪರದೇಹೇಷು    ಪ್ರದ್ವಿಷನ್ತೋಭ್ಯಸೂಯಕಾಃ 16.18
 
16-19
तानहं द्विषतः क्रूरान्   संसारेषु नराधमान् ।
क्षिपाम्यजस्रमशुभान्   आसुरीष्वेव योनिषु ॥ १६-१९
ತಾನಹಂ ದ್ವಿಷತಃ ಕ್ರೂರಾನ್   ಸಂಸಾರೇಷು ನರಾಧಮಾನ್
ಕ್ಷಿಪಾಮ್ಯಜಸ್ರಮಶುಭಾನ್   ಆಸುರೀಷ್ವೇವ ಯೋನಿಷು 16.19
 
16-20
असुरीं योनिमापन्नाः   मूढा जन्मनि जन्मनि ।
मामप्राप्यैव कौन्तेय   ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥ १६-२०
ಅಸುರೀಂ ಯೋನಿಮಾಪನ್ನಾಃ   ಮೂಢಾ ಜನ್ಮನಿ ಜನ್ಮನಿ
ಮಾಮಪ್ರಾಪ್ಯೈವ ಕೌನ್ತೇಯ    ತತೋ ಯಾನ್ತ್ಯಧಮಾಂ ಗತಿಮ್ 16.20
 
16-21
त्रिविधं नरकस्येदं   द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभः   तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥ १६-२१
ತ್ರಿವಿಧಂ ನರಕಸ್ಯೇದಂ    ದ್ವಾರಂ ನಾಶನಮಾತ್ಮನಃ
ಕಾಮಃ ಕ್ರೋಧಸ್ತಥಾ ಲೋಭಃ   ತಸ್ಮಾದೇತತ್ತ್ರಯಂ ತ್ಯಜೇತ್ 16.21
 
16-22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय   तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
आचरत्यात्मनः श्रेयः   ततो याति परां गतिम् ॥ १६-२२
ಏತೈರ್ವಿಮುಕ್ತಃ ಕೌನ್ತೇಯ    ತಮೋದ್ವಾರೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ನರಃ
ಆಚರತ್ಯಾತ್ಮನಃ ಶ್ರೇಯಃ    ತತೋ ಯಾತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ 16.22
 
16-23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य   वर्तते कामकारतः ।
न स सिद्धिमवाप्नोति   न सुखं न परां गतिम् ॥ १६-२३
ಯಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಮುತ್ಸೃಜ್ಯ    ವರ್ತತೇ ಕಾಮಕಾರತಃ
ನ ಸ ಸಿದ್ಧಿಮವಾಪ್ನೋತಿ    ನ ಸುಖಂ ನ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ 16.23
 
16-24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते   कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं   कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥ १६-२४
ತಸ್ಮಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ತೇ    ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ
ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಾನೋಕ್ತಂ    ಕರ್ಮ ಕರ್ತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ 16.24
 
 
ॐ तत् सत् इति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे दैवासुरसम्पद्विभागयोगो नाम षोडशोऽध्यायः
ಓಂ ತತ್ ಸತ್ ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಭ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಮ್ ಯೊಗಶಾಶ್ತ್ರೆ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೆ ದೈವಾಸುರಸಮ್ಪದ್ವಿಭಾಗ ಯೋಗೊ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಧ್ಯಾಯಃ